Op dinsdag 7 juni 2022 ontvangen wij het droevige bericht dat ons lid en schaakvriend Frank van Manen op 63-jarige leeftijd is overleden.
Frank is een jaar ziek geweest, alvleesklierkanker. Na een zware operatie in oktober 2021 lijkt het weer goed te gaan en na een periode van behandelingen komt hij eind februari van dit jaar weer schaken. Hij haalt een score van 5 uit 5. Maar half april geeft hij aan dat er nieuwe uitzaaiingen zijn gevonden en dat hij niet meer op de club aanwezig kan zijn.
Vele partijen heeft Frank gestreden voor de winst, maar deze oneerlijke strijd kon hij niet winnen.
Frank werd ruim 35 jaar geleden lid van SV Lombardijen. Daarna is hij nog lid geweest van SV Ridderkerk en sinds 2015 was hij een gewaardeerd lid van SV Hendrik Ido Ambacht.
Met Frank in het team promoveerden we in 2 seizoenen van de derde naar de eerste klasse. Ook in ons RSB-beker team was Frank een vaste speler.
Bij Lombardijen en Ridderkerk heeft Frank meerdere bestuursfuncties vervuld. Frank was altijd betrokken bij het wel en wee van de verenigingen waar hij lid van was. Bij Lombardijen was Frank mede organisator van een rapid toernooi. Deze toernooien zijn mede door zijn inzet 10 jaar zeer succesvol verlopen. Jaarlijks mochten we vele bekende gezichten weer terug zien, wat een groot compliment was voor de organisatie.
Als schaker was Frank zeer gedreven. Partijen analyseren en altijd op zoek naar verbeteringen in zijn spel. Het edele spel op de 64 velden was hem op het lijf geschreven. En na afloop de partij rustig bekijken met de tegenstander was geen probleem voor Frank.
De schaakwereld en onze schaakvereniging in het bijzonder verliest met het overlijden van Frank een fijn lid waar we nog vaak in warme herinnering aan zullen terug denken.
Rust zacht Frank.
Schaakvereniging Hendrik-Ido-Ambacht / Ed van de Geer
In de nacht van donderdag, 8 december 2022, is Pieter Couwenberg (53) overleden. Toch nog onverwacht, hoewel we al een tijdje wisten dat Pieter de partij tegen zijn ziekte ging verliezen.
Het is bijna onmogelijk om het belang van Pieter voor de Eerste Goirlese Schaakclub (EGS) te overdrijven. Zo’n beetje elke functie die iemand bij een schaakclub kan bekleden, heeft Pieter door de jaren heen bij EGS bekleed. Voorzitter, jeugdleider, trainer, wedstrijd- en teamleider, redacteur van het clubblad, sponsor en organisator van verschillende toernooien. Toen EGS bijna drie jaar geleden plots zonder bestuur kwam te zitten, was Pieter een van de drie leden die er de schouders onder zetten om ervoor te zorgen dat de club ook die turbulente periode ongeschonden doorkwam. Hij bleef tot zijn dood secretaris van EGS.
Maar meer nog dan die indrukwekkende opsomming van bezigheden, was de persoon Pieter Couwenberg van grote waarde voor de Goirlese schaakgemeenschap. Iedereen kon op een geïnteresseerd woordje van Pieter rekenen. Bij nieuwe leden wist hij er met zijn open houding altijd in een mum van tijd voor te zorgen dat ze zich welkom voelden bij EGS.
De schaaksport was voor Pieter ook een manier om mensen te ontmoeten en contacten uit te bouwen. Na een spannende partij of een toernooi met een pilsje aan de bar of op het terras. Maar er zijn ook tal van leden bij wie hij over de vloer kwam (of andersom) om hun openingskennis bij te spijkeren, samen te trainen of gewoon een paar potjes te spelen.
Wat veel mensen niet weten is dat oer-EGS’er Pieter zijn loopbaan als clubschaker niet bij EGS begon, maar bij Vughtse Toren. In 1989 maakte hij met zijn jeugdvriend Rick van Loy zijn entree bij de schaakclub in Goirle.
Kort voor de eeuwwisseling werd Pieter voorzitter van EGS. In die tijd een club die vooral in zichzelf was gekeerd en geen lang leven meer leek beschoren. Maar Pieter stak, samen met enkele medestanders, veel energie in de ‘revitalisering’ van de club. Zonder hem zou EGS niet de bloeiende vereniging zijn die het nu is. Je kunt je zelfs afvragen of zonder Pieter Goirle anno 2022 überhaupt nog een schaakclub zou hebben. Later droeg hij als jeugdleider en jeugdtrainer bij aan de toekomst van EGS. Verschillende spelers van de huidige teams hebben een deel van hun schaakopleiding van Pieter gekregen.
En niet alleen in Goirle zette Pieter zich in voor schaken en (vooral) schakers. Hij was ook jarenlang de kartrekker (en voorzitter) van de Nederlandse Schaakvereniging van Visueel Gehandicapten. Daar organiseerde hij jaren een open NK en ging hij er met het Nederlands team op uit om mee te spelen met zeslandentoernooien en schaakolympiades voor visueel gehandicapten.
De laatste jaren zagen we Pieter minder vaak achter het schaakbord. De strijd tegen zijn ziekte kostte hem veel tijd en energie. Maar zijn betrokkenheid bij sport, club en leden was er niet minder om. Dit najaar nog was hij de drijvende kracht achter de organisatie van het Brabants Open Kampioenschap Snelschaken (BOKS) door EGS. En tot kort voor zijn dood bleef hij informeren naar de ontwikkelingen binnen de club.
En nu staat voor zaterdag niet een potje schaken tegen ZSC of De Raadsheer 2 op het programma, maar trekken we naar het Jan van Besouw om afscheid te nemen van een van onze grootste schaakvrienden. En niet alleen letterlijk. Maar de verhalen en herinneringen zullen we blijven koesteren en aan de bar houden we altijd een plekje voor je vrij, Pieter.
Naar aanleiding van het overlijden van Pieter stuurde Rick van Loy een persoonlijk verhaal naar EGS. Met Ricks toestemming publiceren wij dat hier.
Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website van EGS.
Met dank aan Alex van Lanen, Rick van Loy en Hugo Roman.
Heel veel is al gezegd en geschreven (zie hierboven) over Frans, speciaal voor schaken tegen kanker wil ik dit stuk dan ook wat anders insteken.
Frans Konings een dik half jaar voor het zwaard naar beneden kwam
Je sukkelde al een hele tijd met je gezondheid, in de laatste 10 jaar altijd met ups en down, ‘ons hypochondertje’ noemden we je vaak gekscherend. Juli 2022 gingen we met 4 vrienden (Norbert Harmanus, Mark Clijsen, Frans en ik) ,naar Frankrijk. Mijn ouders hebben daar een huisje in een schitterende bosrijke omgeving. 4 dagen hebben we daar ontzettend genoten van natuur, vrienden, spelletjes, rust en aangenaam gezelschap.
Je had toen al last van je maag, al slecht, de hele dag door kleine beetjes, bij het avondeten 2 happen en zei je “het is erg lekker maar heb genoeg op”. Een uur later ging er weer een zak chips open, bijzonder, zei ik toen al.
Mijn ouders hebben een boekje in het huis, voor als mensen hier komen en wat willen schrijven, niks voor mij, wel voor jou. Elke dag dat we er waren schreef je een kort verhaaltje in je eigen bewoordingen:
Het is hier heerlijk wat een rust en ruimte
Goed idee bomen in de tuin om lekker in de schaduw te zitten
Wandelen in l’escles, kuitenbijtertje
Het tafelkleed is nat geworden, sorry!
Norbert = topkok
Vanmorgen 4:15 werd ik wakker omdat de kliko’s werden opgehaald, ze zijn er vroeg bij hier
Straks weer wandelen dat is echt heerlijk hier
Heerlijk uit eten geweest bij M&M erg gezellig
Morgen vroeg op wasjes draaien en terug
Frans is een gevoelsmens, iemand die het belangrijk vond dat het goed voelde, zo niet trok hij zijn eigen plan, naar huis, gewoon weg, iemand anders in een gesprek betrekken, wat dan ook…in ieder geval zijn eigen plan trekken en dit ook aangeven, schitterende eigenschap.
Frans Konings een prachtmens tijdens zijn ziekte
Vrijdag 18 maart 2020, 12:29 een appje van je, het is helemaal mis helaas: maagkanker.
Jij hebt echt een geweldig knappe strijd geleverd tegen de maagkanker, met goede momenten, gewoon momenten en hele slechte momenten, tot het kon knokte je elke keer terug. Totdat men in het ziekenhuis aangaf, we kunnen niks meer voor je doen…je wilde thuis sterven en hebt dat waardig gedaan, respect.
Onze band was vanaf het moment dat we elkaar leerden kennen goed en we waardeerden elkaar ontzettend, met onze ups en onze nukken in acht genomen uiteraard.
Toch wil ik graag uitgebreid stilstaan vanaf dat je hoorde dat je maagkanker had en hoe jij hier mee om bent gegaan, want manmanman, ik heb helaas anderen ook verloren aan deze ziekte, echter zoals jij er mee omging, geweldig.
Tuurlijk was je tijdens je chemo minder, soms wat minder aanspreekbaar, bereikbaar, openstaand voor een gesprek, echter op het moment dat het weer enigszins ging was je snel in de lucht, voor een appje of een uurtje in het spoorpark. Daar kon jij dan zo genieten van het gezelschap, de zon en gewoon aanmaaklimonade, ja aanmaaklimonade, water met een smaakje! Het gaf aan hoe jij er in stond, waar je nog vol voor wilde gaan en de positieve dingen die je zocht, wilde benoemen en zolang mogelijk in gedachten wilde houden.
Van deze periode zijn me de nodige dingen bijgebleven. Hoeveel kaartjes je hebt gehad tijdens je ziekte. Daarmee ook het contact wat je dan zelf zocht met deze persoon, die je 1 jaar of 20 jaar niet had gesproken. Veel gesprekken die je dan voerde met mensen van meestal je leeftijd, over hoe is het nu om te weten/voelen dat je doodgaat. Wat wil je nog doen, kijk je meer terug, kijk je minder terug?
Dit waren niet de gesprekken die wij voerden. Wij hadden het erover dat het zo bizar is dat men in dit soort situaties bovenstaande gevoelens meer uit (zeker mannen). Waarom voelen mensen juist dan de behoefte om het hierover te hebben. Hoe komt dat in hemelsnaam en waar komt dit vandaan? onzekerheid? angst? testosteron? nooit stilstaan bij?
Ik vond het zo mooi zoals jij hiermee omging, altijd een luisterend oor, altijd zeggen hoe je er mee om wilde gaan, omdat dat het snelste zorgde voor een relaxte sfeer, senang!
Kwamen we ergens waar we al een tijdje niet waren geweest en kwamen we een bekende tegen, vroeg diegene hoe gaat het? Jij antwoordde dan met goed direct oogcontact naar die persoon, slecht er is maagkanker geconstateerd en ik heb nog enkele maanden te leven. Om die persoon daarna gelijk gerust te stellen en het gesprek een mooie dankbare kant op te sturen, echt wat een kwaliteit. Zo natuurlijk, zo makkelijk, zo knap en binnen 2 minuten hadden we het weer over een bridgehand, een speciaal bier, een schaakpartij, iets uit de schaakwereld met die persoon, een half jaar lang gesprekken waar ik actief of passief bij zat, met een lach, een traan en vaak een brok in mijn keel.
Uiteraard hadden we naast persoonlijk contact ook veel app contact, dan zei je, Ivanchuk (1 van onze schaakhelden) kan het nog steeds en stuurde een partij door, waar hij gehakt maakte van een top GM alsof hij door een matige 2200 speler heen ging. Gingen we 2 dagen later fietsen, zei je, toen ik dat las van Ivanchuk heb ik gelijk die video van Ivanchuk in Gibraltar bekeken, weer 2u achter mijn pc gezeten. Waarop ik bevestigde, ja, die 2uur heb ik ook weer gekeken, wat is hij geniaal he, inmiddels heben we Tilburg al ruim achter ons gelaten, wat een weelde, wat een rust, wat een gesprekspartner. Je wilde je familie niet opzadelen met alles wat nog geregeld moest worden, je wilde zelf veel regelen, zo regelde je ruim voor je dood je eigen begrafenis. Zelf de plek uitgezocht en bekeken waar je begraven wilde worden. Gesproken met de personen daar over de plek het hoe en wat. Hoe denk je aan zoiets en als je dit doet hoe dan? Zo knap!
Vorig jaar gingen we met een grote club naar schaken tegen kanker, niet alleen maar toch voornamelijk voor jou. Zoveel mensen/vrienden die dit mee wilden maken en erbij waren. We hadden shirts gemaakt en hebben voor wat foto’s gezorgd. Toen was er geen haar aan je hoofd die eraan dacht om erbij te zijn. Later hebben we het er nog over gehad en gaf je aan hoe mooi je het vond dat we dit gedaan hadden, de personen die erbij waren. Voerden we weer een gesprek over 2 vrienden die elkaar al heel lang niet gezien hadden en we haalden weer herinneringen op uit een ver verleden wat we met deze vrienden we hadden meegemaakt, zo empathisch.
Uiteraard waren er ook momenten dat je niet alleen dacht maar ook zei waarom treft deze ziekte juist mij. Een goed antwoord is niet mogelijk volgens mij. Deze momenten gaven ook bezinning, elkaar aankijken en voelen hoe de vlag erbij hangt, een moment met een traan of wat en uiteindelijk dan toch ook weer een lach. Mooi, moeilijk, jij die aanvoelde hoe ik me voelde en daar het gesprek naartoe trok, soms meer diepgang, soms wat luchtiger, raar zoals je later nadenkt over dingen, waar je het met die persoon nooit meer over zult kunnen hebben en toch benieuwd bent naar zijn reactie.
Als vriend ben ik je zo dankbaar voor alles wat je me hebt geleerd en gegeven, een inspiratiebron en verrijking van mijn leven. Uiteraard ging het er als echte vrienden ook wel eens stevig op.
Naast dat je voort blijft leven in mijn gedachtes en herinneringen, op verwachte en ook totaal onverwachte momenten kan ik je nu al vertellen.
Hoop ik vooral dat jou positieve instelling, je kijk op de mensheid, je durf om dingen te benoemen zoals ze waren, zich in mij meedraagt. Zodat ik in de toekomst keuzes ga maken met bovenstaande in gedachten, als gezegd dank, wat een verrijking.
Dit artikel, nu enigszins aangepast, werd eerder gepubliceerd op schaaksite.nl op 7 mei 2020
Na het overlijden van Alexander Harry Johan Frans Silvius Münninghoff (AM) publiceerde wijlen Johan Hut een stukje over de schaakboeken die AM ons heeft nagelaten. Hierop volgde een reactie met een vraag of iemand die AM goed gekend heeft iets wilde publiceren. Peter Boel schreef een mooi persoonlijk artikel. Jaarlijks ontmoette hij AM achter het schaakbord in Wijk aan Zee bij het journalistentoernooi. Peter heeft ook het boek van AM over Hein Donner in het Engels vertaald en dit boek is verschenen bij New in Chess. Het is iets uitgebreider dan het Nederlandse boek.
Ik aarzel om iets over AM te schrijven omdat ik zelf AM ook nooit heb ontmoet, wel in actie gezien in Wijk aan Zee. Ik ken hem als journalist en van zijn schaakboeken die ik alle heb gelezen. Een paar jaar geleden had ik contact met hem over zijn boek De stamhouder. Hij en zijn uitgever wilde graag meewerken aan een promotieactie tijdens ons jaarlijkse Schaken tegen Kankertoernooi in Rotterdam. Nu is hij zelf aan de gevolgen van die vreselijk ziekte overleden, in het jaar dat de zesde editie van ons evenement om coronaredenen niet kon doorgaan.
Na het uitkomen van De stamhouder kwam hij vaker in het nieuws, natuurlijk ook om zijn boek te promoten, zo gaat dat in deze tijd. Het boek werd een groot succes, hij won er verschillende prijzen mee en zijn meesterwerk is inmiddels ook vertaald.
AM kende ik vooral van zijn optredens voor radio en tv. Zijn stem herken ik uit duizenden. In mijn herinnering begon het toen hij verslaggever was bij het NOS-Journaal, eind jaren ‘70 waar hij ook over actualiteiten in Rotterdam berichtte. Daarna staat mij iets bij over de taalcursussen van Teleac. Ik probeerde mee te doen met Chinees en Russisch, mooie cassettes met lesmateriaal overigens. Bij Chinees ben ik niet verder gekomen dan Ni Hao en Russisch ging mij helemaal boven de pet, AM was hier de presentator. Maar dit lag natuurlijk niet aan hem. Een paar jaar geleden heb ik dit materiaal weggegeven, bijna niemand wilde het hebben, het stond thuis alleen maar in de weg.
Bij zijn optredens ging het ook vaak even over schaken en zijn kennis van de Russische taal. Daartoe wil ik mij nu beperken. Hij was charmant, zag er altijd verzorgd uit met als kenmerk zijn vlinderdasje en zijn bijzondere stem.
Russisch
Op 12-jarige leeftijd kreeg AM de keus van zijn ouders tussen leren pianospelen of Russisch leren. Hij koos, misschien mede gelet op zijn roots, voor Russisch leren. Hij sprak al een beetje Russisch en hij had immers twee Russische grootouders. Hij kreeg les van een Russische prins, Nicolai Obolonsky, die in de Sinaasappelstraat in Den Haag woonde. Toen hij geslaagd was voor het gymnasium ging hij in Leiden Rechten studeren maar stapte al snel over naar Slavische talen en letterkunde bij hoogleraar Karel van ’t Reve, de broer van schrijver Gerard van ’t Reve. Hij noemde Karel van het Reve vaak zijn ‘goeroe’. Zijn kennis van de Russische taal kwam hem, zoals elders al vermeld, goed van pas bij zijn bijdragen voor Schaakbulletin waarin hij over schaken in Rusland kon berichten. Daarnaast kon hij optreden als tolk bij Russische schaakgrootmeesters die Nederland bezochten. Hij onderhield hierdoor goede banden met o.m. Botwinnik, Flohr en Spasski. Hij was bevriend geraakt met Spasski en bewonderde hem om zijn durf en onafhankelijke geest.
AM heeft ook gezelschappen rondgeleid bij exclusieve reizen naar Riga (Letland), Moskou en St. Petersburg (Rusland) en andere culturele bestemmingen. Hij kon hier altijd enthousiast over vertellen en was een graag geziene gastheer. Hij was vroeger ook betrokken geweest bij de Teleac-serieGlobetrotter.
Schaken
AM vertelde eens op de radio dat hij op een regenachtige zaterdagmiddag schaken had geleerd van de moeder van een vriendje van hem. Ja, inderdaad van een vrouw, hij was haar daar zeer dankbaar voor! De moeder had nog op schoot gezeten bij Lasker, de wereldkampioen, die daar weleens op bezoek kwam. Hij noemde het schaakspel zijn nieuw ontdekte koninkrijk. Hij kocht schaakboeken om zich in het spel te verdiepen en vond achteraf dat het soms wel iets te ziekelijk werd. Als andere klasgenootjes ’s zomers naar het strand gingen en achter de meisjes aan zaten, zat hij met een puistenkoppig schaakvriendje matches te spelen in een zweterig kamertje.
In zijn boek De stamhouder schreef hij dat schaken een sport is voor escapisten. De schaker leeft, volgens AM, in twee parallelle werelden. Een schaker bouwt makkelijk een vesting. Hij typeerde schaken als een gewelddadig spel en haalde vaak een quote van Fischer aan. Waar gaat bij schaken om? Bij schaken gaat het om ‘to crush the other guys ego’. AM was vooral door de schoonheid van het spel gegrepen. Zelf vertelde hij meermalen dat hij te weinig talent had maar wel erg fanatiek was. Het eindspel vond hij maar saai, dat appelleerde niet aan iets bij hem. Bekend is dat hij Hein Donner een markante figuur vond, die vind je niet meer, zei hij vaak. Het zijn allemaal van die computerjongentjes geworden. AM vond dat schakers naast schaken ook iets anders moesten presteren zoals Lasker, Euwe, Timman, Donner en Ree deden. Hij vond het schaken daarom minder leuk geworden met alleen dat computergedoe. Hij hield meer van sterke karakters met durf zoals Boris Spasski en Michael Tal, die hij geniaal vond. De schaakgeneratie van nu vond hij ‘getormenteerde’ wezens, een term die hij vaker zou gebruiken. AM moest niets hebben van computers, hij was een schaakromanticus van de oude stempel, pur sang.
Hij vertelde weleens over een gesprek dat hij, lang geleden, als tolk bijwoonde tussen Max Euwe en Michael Botwinnik. Euwe vond dat de computer wel goed kon rekenen maar geen intuïtie had. Botwinnik noemde intuïtie ‘nog niet herkende kennis’, herinnerde AM zich. AM vond dat we te veel in de sfeer van de robots dreigden te komen die alles wilden overnemen.
Bron: Het VPRO-Marathoninterview, Tessel Blok spreekt drie uur lang met AM op 25 december 2014. In het begin van het tweede uur vertelt AM over schaken.
Columnist bij het radioprogramma OVT
OVT is een geschiedenisprogramma over de onvoltooid verleden tijd. Met actueel nieuws over geschiedenis, columns en historische documentaires in Het Spoor Terug. OVT hoor je wekelijks op zondag tussen 10.00 en 12.00 uur.
AM was een gewaardeerd columnist bij dit radioprogramma. Hij was dertien jaar aan dit programma verbonden. Daarvoor werkte hij hieraan al mee als Ruslandkenner. Zijn ruim 50 columns duurden 4-6 minuten en veel onderwerpen kwamen langs. Zijn eerste column dateert van 2006 en zijn laatste van 2018. Af en toe gingen zijn columns geheel over schaken en de twee die ik mij herinner gingen over ‘zijn’ Hoogovenstoernooi. Hij hield er sterke opvattingen op na en schuwde boude uitspraken niet. Een tikkeltje cynisch en altijd liefdevol. Hij sprak zijn columns à tempo uit, alsof zijn vlag op vallen stond. De in Rotterdam geboren schrijfster Nelleke Noordervliet, ook columnist, was sinds hun studententijd in Leiden bevriend met AM. Zij noemde hem Sacha omdat AM haar had verteld dat ze in Rusland Sacha als koosnaam gebruikten voor de naam Alexander. Zij schreef een mooi IM.
‘Zijn’ Hoogovens Schaaktoernooi
Ik heb de tel niet bijgehouden maar ik schat dat AM meer dan 50 keer aan ‘zijn’ Hoogovens Schaaktoernooi’ heeft meegedaan. In een van zijn laatste columns over ‘zijn’ schaaktoernooi wond hij zich op over de cover van het zoveelste boek over oud-Bondskanselier Helmut Schmidt. Met de titel Zug um Zug (Een dubbele betekenis. Schach Zug um Zug is een officieel leerboek van de Duitse Schaakbond waarmee kinderen een pionnendiploma, torendiploma of Koningsdiploma kunnen halen, net als vroeger in ons land.) Schmidt, de man die de pretentie had de wijsheid in pacht te hebben. Hij had dit boek gezien tijdens een van zijn bezoeken aan Berlijn. Wat was het geval? Het bord lag verkeerd om. AM vond het een voorbeeld van de respectloze manier waarop de reclamewereld met het spel der koningen omging. In de reclames voor whisky, computers, verzekeringen enz. komt het in de helft van de gevallen voor dat het bord verkeerd om ligt. Dat heeft iets ontzettends doms zoals er door onbevoegden mee wordt omgegaan, was zijn mening.
Luister hier nog maar eens naar deze column over ‘zijn’ Hoogovens Schaaktoernooi. En er was nog een vroegere uit 2006.
Bijzonder was ook zijn laatste column voor OVT in december 2018. Deze ging niet over schaken maar over zijn gedwongen vertrek bij OVT. OVT ging verjongen en er was geen plaats meer voor AM en Philip Freriks. Zij zouden worden vervangen door drie jongelingen waarvan twee van allochtone afkomst. AM was netjes drie weken van te voren ingelicht, Freriks kreeg het pas tijdens zijn laatste uitzending te horen. Hij was wit heet. Bekend is de grote rel die toen ontstond over de wijze waarop dit aan Freriks bekend werd gemaakt. AM liet dit natuurlijk niet onbesproken. Hij bleef wel aan als Ruslandkenner.
De stamhouder
In het VPRO-programma ‘Nooit meer slapen’ was hij te gast bij Pieter van der Wielen op 15 oktober 2014 en een paar dagen later was hij te gast in het VPRO-programma ‘Wim Brands met boeken’. Helaas is Wim Brands ook niet meer onder ons.
Over De stamhouder is door Ger Poppelaars voor de EO een mooie documentaire gemaakt.
De stem van de stamhouder
Neem nog eens de moeite om naar ‘De stem van de stamhouder’ te luisteren, het is meer dan de moeite waard ‘his master’s voice’ zelf te horen als het over schaken gaat! Gewoon even klikken op de links hierboven in het artikel.
Door zijn boeken, zijn artikelen en de opnames voor radio-en tv zal hij lang bij ons blijven. ‘Een prachtmens’ zoals Peter Boel dit zo treffend beschreef!
Maandag 9 september is tot onze verdriet Jan ten Brinke overleden. Jan was tot zijn overlijden een bij CSV betrokken lid en penningmeester. Tijdens de bestuursvergadering deze zomer schokte Jan ons met het bericht dat hij enkele dagen later verwachtte te horen dat hij ongeneeslijk ziek zou zijn. Helaas bleek zijn vrees bewaarheid. Kort voordat hij naar een hospice ging zocht ik Jan thuis op en hadden we nog een goed gesprek over van alles wat echt belangrijk is. Jan’s passie voor het schaken was er toen echter ook nog steeds. Hij hield ervan om schaakboeken te bestuderen en zijn kennis van schaakopeningen was ongeëvenaard. Zo zeer trouwens dat ik na een smadelijke nederlaag tegen hem, vanaf die dag iedere volgende partij een andere opening tegen hem begon te spelen. Jan genoot er zichtbaar van om over schaken te praten, maar nog meer om zelf te spelen. Menig weekendtoernooi heeft Jan, met succes, gespeeld en er is een periode geweest dat lidmaatschap van één schaakvereniging voor hem niet voldoende was. Als persoon ken ik Jan als een innemende man die met volle inzet en nauwgezet zich inzette voor de schaakvereniging. Ik mocht hem graag en ga hem missen.
De betrokkenheid van Jan bij onze vereniging blijkt tenslotte uit dat hij graag wil dat zijn grote collectie schaakboeken beschikbaar komt voor leden van CSV. Ik zal die wens zeker honoreren en een schaakbibliotheek gaan beheren.
A.s. zaterdag 14 september kunnen we om 13.30 uur afscheid van Jan nemen in de Schelde aula van het crematorium Zoomstede, Mastendreef 5 in Bergen op Zoom. Na afloop is er gelegenheid tot condoleren en samenzijn.
Namens het bestuur van CSV,
Roel Trimp
Tekst en afbeelding komen van de website van Capelse Schaakvereniging
In Memoriam | Ons bereikte het droevige bericht dat Wim Vink op dinsdag 24 november 2020 is overleden.
Van een van zijn zonen ontvingen we namens de familie het volgende bericht: “We hebben er vrede mee dat Wim uit zijn lijden is verlost, maar zijn gemis geeft ons veel verdriet. Schaken was echt een rode draad in het leven van mijn vader. Het lidmaatschap bij De Willige Dame heeft hem ook strijdbaar gehouden in het gevecht met de dood. Namens de familie wil ik u bedanken voor de mooie tijd die de club mijn vader heeft gegeven.”
Reeds in de jaren zeventig was Wim Vink een bekend schaker van het schaakteam van ‘De Stadsherberg’. Hij speelde in het eerste team met o.a. Wim Platje, Erik Wetselaar en Klaas Westerkamp. De horecazaak van uitbater Cees van Eijck vocht bij het teamschaken tot twee keer toe om de eerste plaats met sociëteit Bibelot. De twee finalewedstrijden trokken voor schaakbegrippen enorm veel publiek naar het historische Hof en clubhuis Jeugdstad aan de Wijnstraat.
Foto van Wim uit maart 2019, in april 2019 speelde hij zijn laatste wedstrijd voor de club
De Willige Dame kreeg enige jaren na de oprichting van de vereniging zijn speellocatie in ‘Vissers’s Poffertjessalon’ en het duurde niet lang of Wim Vink werd lid. Toen De Willige Dame ook in de RSB-competitie tegen andere verenigingen ging spelen, dat was in het seizoen 1994-1995, was Wim natuurlijk van de partij. Veel tegenstanders zullen in de loop der jaren geconfronteerd zijn met Wims favoriete opening 1.f4, de Bird-opening.
Wim speelde heel graag schaak en ook een potje snelschaken voor de aanvang van de reguliere partij ging hij vanzelfsprekend niet uit de weg. Hij hield voor en na het schaken van een geanimeerd gesprek en als het kon converseerde hij ook rustig door tijdens de partij met zijn tegenstander. Hij deed dat graag en vast staat er niet voor niets op zijn rouwkaart dat hij na een afwisselend leven nu is ‘uitgesproken’.
Op die kaart staat ook het woord ‘uitgelezen’ en ook dat woord staat er eveneens vast niet voor niets. Ik ben een keertje bij Wim op bezoek geweest om een klein computerprobleempje op te lossen in verband met de website van DWD. Om bij de computer te kunnen komen moest ik echter eerst door een labyrint van muren gevormd door stapels boeken van minstens anderhalve meter hoog. Wim handelde op bescheiden schaal in boeken, maar hij had er ongetwijfeld ook talloze gelezen. Dat kun je natuurlijk verwachten van een leraar Nederlands en zo hadden we ook weer een gezamenlijk gespreksonderwerp aangezien we vakgenoten waren.
Wim was al geruime tijd ziek en hij wist dat hij niet meer beter zou worden. Toch heeft hij zich daarbij niet zonder meer neergelegd, maar hij is er altijd van uitgegaan dat hij er zo lang mogelijk wilde zijn. De laatste jaren viel het schaken hem na een uur of tien ’s avonds wel steeds zwaarder. Zijn laatste wedstrijd op de club speelde hij op 9 april 2019. Enige weken geleden bracht hij ons nog zelf ervan op de hoogte dat zijn einde aanstaande was.
We zullen hem missen. Bestuur en leden van Schaaksociëteit De Willige Dame,
De laatste keer dat ik Henk zag en sprak was bij de laatste editie van Schaken tegen Kanker in 2019. We haalden herinneringen op aan ons beider schaakvriend Ab Scheel. Het Ab Scheel Fonds is een van de sponsors van dit toernooi. Middels crowdfunding werd een bedrag opgehaald voor Ab en Ab vond dat dit na zijn overlijden besteed moest worden aan Schaken tegen Kanker. Henk heeft na het overlijden van Ab een mooi In Memoriam gepubliceerd op onze RSB-site. In onze portrettenreeks is ook aandacht besteed aan het overlijden van Ab.
Henk meldde mij in 2019 dat er iets met zijn prostaat was maar wilde daar verder niet veel over kwijt. Niet alleen bij Schaken tegen Kanker kwamen we elkaar tegen, ook tijdens de hoogtijdagen van het RSB-seniorentoernooi in Spijkenisse. Op het hoogtepunt in 2009 met meer dan 100 deelnemers!
Henk in actie tijdens het RSB Seniorentoernooi 2008, in de vijfde ronde speelden we tegen elkaar.
Vorig jaar november overleed Henk aan de gevolgen van prostaatkanker. Wim Westerveld, een schaakvriend van Henk, publiceerde in coproductie met hem een indrukwekkend drieluik over zijn (schaak)leven. Dit drieluik is te lezen op de site van SV Erasmus, een must-read!
Onderstaand stuk is aan het drieluik ontleend waarin Henk zelf uitgebreid over zijn schaakleven vertelt. Met dank aan Wim Westerveld.
tk/mei 2022
Vroegste jeugd
Geboren in 1943. Leerde schaken rond mijn twaalfde. Van mijn vader, die toen ook (kort) lid was van Schiebroek. Als hij bord en stukken had opgesteld en studeerde in een boekje van Euwe, werd ik mateloos gefascineerd door de diagrammen en symbolen. Na de loop der stukken te hebben geleerd sloot ik me op 13-jarige leeftijd aan bij de jeugdopleiding van Schiebroek, onder leiding van de toen sterkste speler, B.P. Vermeulen. Mijn vriend Leo Kerkhoff deed hetzelfde en allebei raakten we al snel in de ban van het spel. Voor mij sprak het analytisch denken en het planmatig aan de slag gaan me vooral aan, naast het competitie-element en de schier eindeloze mogelijkheden van het spel.
Puberteit (en school)
Door ons enthousiasme en onze leergierigheid maakten we snel vorderingen en staken we steeds meer tijd in onze hobby. Té veel tijd, want Leo en ik bleven op het Calandlyceum zowel in de 1e als de 3e klas van de HBS zitten omdat we ons helemaal aan het spel overgaven. Onze leraar Frans, Piet de Waal, betrapte ons tijdens de les op het gebruikmaken van een zakschaakspel en nam dat onverbiddelijk in beslag. We schakelden over op blindschaak…
Ik herinner me een toernooitje, waarin ik 7 uit 7 haalde en daarmee eindigde vóór John Schell en Leo Kerkhoff. Op het Rotterdamse stadhuis werden Leo en ik beiden geselecteerd voor de jaarlijkse ontmoeting Rotterdam-Antwerpen (jeugdteams van 6 spelers), waaraan we twee keer deelnamen.
Ook aan het toenmalige Huttontoernooi bewaar ik de beste herinneringen (jeugdteams van alle onderbonden).
Waar Leo werd ‘geplukt’ door Henny Vijgeboom om bij Spangen te gaan spelen, bleef ik Schiebroek trouw. Won diverse malen het zomerkampioenschap en het snelschaakkampioenschap en werd éénmaal in één seizoen (1964-1965) zowel winter- als zomerkampioen.
Bij Schiebroek organiseerde ik van alles, waaronder een intern jeugdkampioenschap en een jeugdschaakdag in de Paasvakantie, die gehouden werd in de Goede Herderkerk en in tien edities uitgroeide tot het grootste eendaagse jeugdschaakevenement van het land (205 deelnemers). Bovendien was ik actief als speler-captain van het eerste team dat twee achtereenvolgende promoties maakte. Tussen de bedrijven door schreef ik in samenwerking met J.L. Dijkers een schaakcursus in tien afleveringen in het tijdschrift van de Schiebroekse Gemeenschap (wat zowaar nog enkele nieuwe leden opleverde), schreef verslagen in De Koerier en verzorgde ik in weekblad De Havenloods een schaakrubriek met de titel ‘Man en Paard’, welke benaming later door Hans Böhm gebruikt zou worden voor zijn radioprogramma’s.
Hele mooie herinneringen bewaar ik ook aan de jaarlijkse simultaanséances die het warenhuis V&D na het Hoogoventoernooi organiseerde. Dat leverde me (verlies)partijen op tegen onder meer Botwinnik, Geller, Spasski en Donner.
Ik trouwde in 1971, verhuisde naar Alphen aan den Rijn en kreeg twee kinderen, Saskia (1974) en Jacco (1978). Schaken stond enkele jaren op een laag pitje, totdat ik me als lid bij de Alphense Schaakclub aanmeldde. Daar werd ik achtereenvolgens jeugdleider en secretaris, later voorzitter. Ook hier werden jeugdschaakdagen georganiseerd. Eenmaal, in 1979, mocht ik me algemeen kampioen noemen en pakte het ‘ambt’ van speler-captain weer op.
Verder organiseerde ik vier keer een massakamp tussen Alphen en Schiebroek (contactman Jaap van Meerkerk), waarbij steeds tientallen deelnemers per touringcar werden vervoerd. En ook hier kon ik het schrijven niet laten: enkele seizoenen was ik redacteur van ‘Hoog van de Toren’, een ook buiten de vereniging gewaardeerd magazine dat 6 tot 8 keer per jaar verscheen.
Aardig intermezzo was in 1981 een invitatie voor een simultaan die Max Euwe – kort voor zijn overlijden – gaf ter gelegenheid van zijn 80ste verjaardag. Onze partij eindigde in remise.
In 1988 was ik deelnemer aan een wereldrecordpoging simultaanschaak van Hans Böhm ter gelegenheid van het jubilerende Hoogovenschaaktoernooi. Ook dat resulteerde in een puntendeling.
In datzelfde jaar werd ik, niet in de laatste plaats door de enthousiaste verhalen van zwager Henk van der Wösten, opnieuw lid van een vereniging, namelijk Messemaker 1847 – oudste club van Nederland. Daar heb ik geen moment spijt van gehad, want het bruiste daar van activiteiten. Vooral Wil Woudenberg (onder andere organisator van de jaarlijkse schaakontmoeting met onze schaakvrienden uit het Duitse Solingen) en de iconische Ab Scheel (animator op alle denkbare terreinen en fenomenaal webmaster) trokken de kar. Later werd Gert-Jan Ludden de enthousiasmerende voorzitter, met wie ik als secretaris in het bestuur zat.
Bij het 150-jarig bestaan van de club werd een hele reeks evenementen opgezet, waaronder een schilderijenexpositie, een gedenkboek en natuurlijk als absolute hoogtepunt de geslaagde wereldrecordpoging simultaanschaak van Gert-Jan Ludden (met officiële vermelding in het Guiness Book of Records). Bij die poging leidde ik het organisatieteam en was ik coach van de recordhouder. Kort daarop werden Gert-Jan en ik beiden benoemd tot lid van verdienste van de vereniging.
Ook pakte ik het journalistieke werk weer op: algemene verslaggeving en sport voor het AD Groene Hart, sport voor het Rotterdams Dagblad waar ik iedere maandag een complete pagina voor verzorgde. Voor de Groene Hart-editie schreef ik 101 afleveringen van de wekelijkse rubriek ‘Van Wieg tot Graf’. Aanvankelijk was ik van plan bij 100 te stoppen, maar na het overlijden van Ab Scheel kwam nummer 101 tot stand.
En het schaakleven? Dat kreeg nieuwe impulsen, vooral ook door de jaarlijkse ontmoetingen van ‘oude’ vrienden van Schiebroek tijdens de Hoogovens/Tata Chesstoernooien, waar ik 25 keer achtereen aan de tienkampen deelnam.
In 2015 besloot ik daarom om me bij mijn oude makkers van Erasmus aan te sluiten. Een dubbellidmaatschap dus. Bij Erasmus speelde ik intern en extern in de RSB-competitie (achttallen en viertallen). Bij Messemaker 1847 kwam ik met het tweede team als speler-captain uit in de KNSB-competitie. Dat was genieten, ook al omdat mijn grote vriend Wim Westerveld in datzelfde achttal het kopbord bezette en daarmee afzag van een plaats in de sterkste formatie van de club. Hij was een belangrijke steunpilaar voor ons ‘vriendenteam’.
Eind 2018 werd prostaatkanker met uitzaaiingen vastgesteld. In eerste instantie was dat nog geen beperking van mijn schaakactiviteiten, maar de coronaperiode was dat natuurlijk wel.
Tot voor kort speelde ik veel onlineschaak, waaronder dagelijks tientallen 1-minuutpartijen. Een mooie afleiding en voor mij een ideale vorm van ontspanning. Een vernauwing van de galwegen en het plaatsen van een stent maakte dat inmiddels te vermoeiend.
Schaken is, zoals uit het voorgaande mag blijken, een dikke rode draad in mijn leven geweest. Een rijk leven ook, met heel veel hoogtepunten, fijne contacten en vriendschappen. Daar ben ik dankbaar voor.
Oosterhout/Sliedrecht – Het kwam niet helemaal als een verrassing, maar als het dan echt gebeurt is het een enorme klap. Na een lange, uiteindelijk ongelijke strijd, is onze grote schaakvriend Jan Sulman op zondag 1 maart 2020 overleden. In een partij, die je niet kunt winnen, wist Sulman het lang vol te houden en wel met een kracht en positiviteit, die alleen maar waardering verdient.
Schaakpromotor Sulman kwam zo’n 10 jaar geleden naar Schaakvereniging Sliedrecht om te schaken op niveau, zoals hij dat zelf noemde. Maar vooral het sociale gebeuren bij Sliedrecht sprak Jan zo enorm aan. Zeker toen Jan een Tia had gekregen bleek hoe belangrijk een goede sfeer en schaakvrienden zijn. Wekelijks werd Jan in Oosterhout opgehaald en weer thuis gebracht, zodat hij toch elke week zijn partij kon spelen bij Sliedrecht.
En dat sociale gebeuren bleek ook de afgelopen jaren waarin Jan vocht tegen die vreselijke ziekte. Kenmerkend daarbij is het enorme bord dat bij hem in de huiskamer staat met alle goede wensen van de leden van Schaakvereniging Sliedrecht. Dat gaf hem de kracht niet op te geven, integendeel. “Ook al sta je slechter, je kunt altijd nog winnen”, was zijn motto.
Als schaker was Sulman er één waarmee je rekening moest houden. Theoretisch zeer goed en altijd aanvallend. Mede door zijn schaakkracht is het derde team van Sliedrecht zo hoog gekomen.
rechts op de foto Jan Sulman in actie
Als mens had Jan louter vrienden binnen Schaakvereniging Sliedrecht en ver daarbuiten. De Sliedrechtse jeugd liep met hem weg en nam hem vaak mee naar toernooien. En als initiator van het kroegentoernooi in Oosterhout zorgde hij voor de juiste sfeer. En als je ergens mee zat, Jan hielp altijd. Als mensen-mens wist hij telkens de juiste toon te zetten.
Onze gedachten gaan uit naar zijn vrouw Marleen, kinderen en kleinkinderen.
Op de clubavond van donderdag 5 maart is op waardige wijze aandacht besteed aan het overlijden van het prachtige mens dat Jan was. En veel leden hebben uitgebreid in het condoleanceregister geschreven. De afscheidsdienst van Sulman heeft op 9 maart plaatsgevonden. Ruim 15 leden van Schaakvereniging Sliedrecht waren bij de emotionele afscheidsdienst aanwezig. Ook voorzitter Jerry van Rekom heeft Sulman met laatste woorden geëerd.
De Koning van Brabant, de trotse bijnaam van Jan, zal voor altijd ontbreken op de club-en feestavonden van Schaakvereniging Sliedrecht. Wat zullen we een goede schaker, maar bovenal een geweldig mens gaan missen.
Indrukwekkend waren ook de teksten in het condoleanceregister van onze vereniging. Het register is aan Marleen Sulman overhandigd.
Bron: Clubblad Schaakvereniging Sliedrecht met dank aan Jerry van Rekom.
Op Dordrecht.net werd naar aanleiding van het overlijden van Jan Sulman een artikel geplaatst onder de titel: ‘Eens bekendste wijkagent van Dordrecht en schaker Jan Sulman (70) overleden’. Klik hier om dit artikel nog eens te lezen. Het belicht een andere kant van de schaker Sulman. Met dank aan Hennie van der Zouw.
Gert Jan Ludden (oud-voorzitter schaakclub Messemaker 1847)
Van grote invloed op zijn leven was in 1987 het contact met Dries Heuperman die Ab binnenloodste bij de Goudse schaakclub Messemaker 1847. De oudste schaakclub van Nederland. Een schot in de roos zo bleek. Wat met een eenvoudig partijtje begon groeide uit tot een imposante schaakcarrière met tal van hoogtepunten. Ter illustratie: 15 jaar bestuurslid, jeugdleider en wedstrijdleider, 45 keer het traditionele schaken overdag toernooi georganiseerd, 23 keer het Open Kampioenschap van Gouda geleid; een prominent toernooi voor de Nederlandse schaaktop, samen met Wil Woudenberg organisator van jeugd- en schoolschaakevenementen en schaakwedstrijden met zusterstad Solingen, jarenlang teamcaptain van het vlaggenschip van de schaakclub Messemaker 1847, deelnemer en fotograaf bij het Hoogoven, Corus en Tata schaaktoernooi in Wijk aan Zee waar hij jaarlijks zijn wedstrijden speelde en waar hij zo van genoot, contactpersoon voor sponsoren en spil in de organisatie van het 150-jarig jubileumjaar in 1997. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Op zaterdag 29 januari 2005 heb ik Koert voor het eerst ontmoet, om 10 uur in Utrecht in de dependance van Hogeschool Domstad. Sommige ontmoetingen staan nu eenmaal in het geheugen gegrift. Het was een KNSB-bijeenkomst waarbij de voorzitters van de bonden werden geïnformeerd over de voortgang van het werk van de Commissie van Drie. Deze Commissie was op zoek naar een nieuwe KNSB voorzitter en nieuwe bestuursleden.
Later realiseerde ik mij dat ik Koert al eerder “ virtueel” had ontmoet. Ik was medio 2004 uitgenodigd door Gerda en Willem Jan v.d. Broek voor een gezellig toernooitje bij hen thuis in Delft. In het welkomstwoord vertelde Willem Jan dat een sterke Delftse schaker wegens ziekte niet aanwezig kon zijn, maar deze had wel een prijs ter beschikking gesteld namelijk het boek Athos monnikeneiland. De schaker en ook schrijver van dit boek , u raadt het al, was Koert ter Veen.
