Op 6 maart 2026 overleed Eduardus (Ed) Johannes Lammens op 75-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker, een ziekte waartegen hij moedig had gestreden. Helaas mocht het niet baten.
Ed werd in 1950 in Rotterdam geboren en groeide op in de Schilderswijk in Den Haag. Na de lagere school bezocht hij het Bisschoppelijk College (gymnasium) in Roermond, waarheen zijn vader voor zijn werk was overgeplaatst. Daarna kreeg hij de mogelijkheid geneeskunde te studeren aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, destijds bekend als een ‘rode’ universiteit.
Verpleegarts
Militaire dienst paste niet bij Ed; hij werd dienstweigeraar en vervulde zijn vervangende dienstplicht in een verpleeghuis in Haarlem. Daar maakte hij voor het eerst kennis met de ouderenzorg. Na het behalen van zijn artsendiploma ging hij als verpleeghuisarts aan de slag bij Humanitas in Rotterdam.
Bij Humanitas kwam hij in aanraking met prof. dr. Hans Becker, die een vernieuwende visie op ouderenzorg ontwikkelde. Deze mensgerichte benadering sprak Ed enorm aan. Hij was een betrokken en instemmend getuige van deze ontwikkelingen.
Becker was een visionair, een bevlogen humanist en een onvermoeibare pleitbezorger van mensgericht wonen en zorg. Hij stond aan de wieg van de zogenoemde ‘geluksgerichte zorg’, waarbij welzijn vooropstaat.
Binnen Humanitas ontstond ook ruimte voor initiatieven zoals de Schaakveste (ouderenschaak), waarbij schaakactiviteiten werden georganiseerd. Denk aan pianoconcerten gecombineerd met schaken, lezingen van Hans Bouwmeester en schaaktoernooien. Deze activiteiten werden actief ondersteund door Becker en blijven in goede herinnering voortleven.
Bijzonder innovatief was ook het concept van herinneringsmusea binnen de instellingen. Beckers motto daarbij was: use it or lose it. Hij was zijn tijd ver vooruit.
Hans Becker, pionier in de ouderenzorg en oud-bestuurder van Stichting Humanitas, overleed dit jaar op 84-jarige leeftijd. Zijn ideeën leven voort in zijn werk, boeken en instellingen.
Na zijn periode bij Humanitas werkte Ed enige tijd als crisisarts in de geestelijke gezondheidszorg. Toch trok de ouderenzorg hem opnieuw, en hij keerde terug naar het verpleeghuiswerk, onder meer in Sliedrecht.
De werkwijze van Becker sloot naadloos aan bij die van Ed. Hij was zich zeer bewust van de verantwoordelijkheid van zijn functie:
“Ik kwam al snel tot de conclusie dat bij behandelen aan het einde van het leven minder doorgaans meer betekent. Ik besteedde mijn energie het liefst aan menslievende activiteiten.”
Euthanasie
Begin jaren tachtig verleende Ed euthanasie aan een ongeneeslijk zieke vrouw.
“Haar lijden was uitzichtloos en ondraaglijk. Er was alleen nog iets mogelijk in palliatieve zin. Iedereen die erbij betrokken was, was van mening dat euthanasie de beste handelwijze was.”
Deze beslissing leidde tot een rechtszaak. Ed werd verdedigd door strafpleiter Gerard Spong. Uiteindelijk sprak de Hoge Raad hem vrij, omdat hij zorgvuldig had gehandeld.
Dementie
Ed was bijzonder trots op zijn rol als bestuurder van het Odensehuis Hoeksche Waard, dat uitgroeide tot een regionaal kenniscentrum op het gebied van dementie.
Hij onderstreepte het belang hiervan:
“De ziekte dementie zal de komende jaren veel mensen treffen. Landelijk één op de vijf, maar in de Hoeksche Waard zelfs één op de vier. Daar willen wij op anticiperen.”
Het Odensehuis in Oud-Beijerland is een inloophuis voor mensen met geheugenproblemen of beginnende dementie. Volgens Ed was het initiatief in de afgelopen jaren stevig verankerd geraakt in de samenleving:
“Wij zijn er voor onze bezoekers en hun naasten, maar ook voor andere organisaties en professionals. Iedereen kan bij ons zijn of haar licht opsteken.”
Politiek en samenleving
Sinds 1984 woonde Ed op verschillende adressen in de Hoeksche Waard, waar hij ook politiek actief werd. Zijn politieke betrokkenheid begon al rond 1970, geïnspireerd door PvdA-leider Joop den Uyl. Later voelde hij zich ook verwant met GroenLinks.
Ed was diep geworteld in de Hoeksche Waard. Hij was onder meer medewerker bij Omroep Hoeksche Waard, zong in het gregoriaanse mannenkoor Ad Fontes en was enkele jaren lid van serviceclub Probus.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart stond hij op plaats 25 van de lijst van GroenLinks-PvdA. Zijn stille hoop was dat hij, ondanks zijn ziekte, nog iets kon bijdragen aan een goed resultaat. Het kwam echter niet zover.
Schaken
Ed had een grote passie voor schaken, die terugging tot zijn studietijd. Hij was een sterke speler en nam deel aan nationale en internationale toernooien, of bezocht deze om te kijken en contacten te leggen.
Sinds zijn studietijd was hij lid van diverse schaakverenigingen, waaronder sinds 1984 ’t Springend Peert (inmiddels opgeheven) en schaakvereniging Barendrecht.
Eind 2019 trad hij, samen met John Bakker, op als gastheer voor vier Tsjechische schakers tijdens een uitwisselingsprogramma in Barendrecht. De gasten, afkomstig uit Louny, bezochten onder meer het Schaakstukkenmuseum in de Kubuswoningen en het grote schaakspel in de centrale bibliotheek, waar uiteraard ook een partij werd gespeeld.
In april 2026 bestaat schaakvereniging Barendrecht vijftig jaar. Ed, bekend als de ‘remisekoning’, zal dit jubileum helaas niet meer meemaken. In de clubverslagen leeft zijn naam voort.
Slot
“Het is wat het is…” — zo luidde de tekst op zijn rouwkaart.
Een treffende samenvatting van een authentiek en sociaal bewogen mens.
Teun Koorevaar
25 maart 2026